✉ info@thesprotika.grΚαιρός

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

28η Οκτωβρίου 1940: Οι πρώτες ώρες του πολέμου στη Θεσπρωτία

28 Οκτωβρίου 2026 · 06:33

Ακούστε το άρθροΈτοιμο για ακρόαση
0
28η Οκτωβρίου 1940: Οι πρώτες ώρες του πολέμου στη Θεσπρωτία

Από τα φυλάκια της Eλληνοαλβανικής μεθορίου μέχρι τους Φιλιάτες και τα χωριά της περιοχής, η Iταλική εισβολή έφερε τον πόλεμο στην καθημερινότητα των κατοίκων

Τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940 η Θεσπρωτία βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της Iταλικής εισβολής. Για τους κατοίκους των Φιλιατών και των χωριών της Eλληνοαλβανικής μεθορίου, ο πόλεμος δεν ήταν απλώς μια είδηση που μεταδόθηκε από το ραδιόφωνο. Ήταν μια πραγματικότητα που έφτασε στον τόπο τους με τις πρώτες στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Η τελευταία νύχτα της ειρήνης

Η ένταση στα Eλληνοαλβανικά σύνορα είχε αυξηθεί τους προηγούμενους μήνες. Η φασιστική Ιταλία είχε καταλάβει την Αλβανία από τον Απρίλιο του 1939 δημιουργώντας μια άμεση στρατιωτική απειλή για την Ελλάδα.

Μια χαρακτηριστική εικόνα από τη νύχτα της 27ης προς την 28η Οκτωβρίου διασώζεται στην ιστορική αφήγηση του Άγγελου Τερζάκη, η οποία αξιοποιήθηκε σε σχολική ιστορική εργασία του Δημοτικού Σχολείου Γραικοχωρίου.

Σύμφωνα με την αφήγηση, Ιταλοί στρατιώτες πλησίασαν Eλληνικό φυλάκιο της μεθορίου ζητώντας τρόφιμα. Λίγες ώρες αργότερα επέστρεψαν και επιτέθηκαν.

Το συγκεκριμένο περιστατικό, όπως αποδίδεται στη μεταγενέστερη ιστορική αφήγηση, αποτυπώνει το κλίμα των τελευταίων ωρών πριν από την έναρξη του πολέμου.

Το ξημέρωμα της 28ης Οκτωβρίου

Στις 3 τα ξημερώματα ο Ιταλός πρέσβης Εμανουέλε Γκράτσι επέδωσε στον πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά το τελεσίγραφο της Iταλικής κυβέρνησης, απαιτώντας να επιτραπεί στις ιταλικές δυνάμεις η κατάληψη στρατηγικών θέσεων στην ελληνική επικράτεια.

Η Ελληνική άρνηση σήμανε την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου.

Στις 5:30 το πρωί, οι Ιταλικές δυνάμεις εξαπέλυσαν επίθεση στο μέτωπο της Ηπείρου. Τα Ελληνικά τμήματα προκαλύψεως προέβαλαν αντίσταση και στη συνέχεια συμπτύχθηκαν προς τις οργανωμένες αμυντικές θέσεις, σύμφωνα με το σχέδιο της VIII Μεραρχίας.

Οι Φιλιάτες και τα χωριά της μεθορίου

Οι πρώτες ώρες του πολέμου προκάλεσαν αναστάτωση στον πληθυσμό της παραμεθόριας Θεσπρωτίας.

Σημαντικές μαρτυρίες για εκείνες τις ημέρες διασώζονται στο βιβλίο «Θυμάμαι» του δασκάλου Παναγιώτη Μήτση. Οι αφηγήσεις του χρησιμοποιήθηκαν σε ιστορική εργασία που πραγματοποίησαν το 2019 μαθητές της Δ΄ τάξης του Δημοτικού Σχολείου Γραικοχωρίου, με τη δασκάλα τους Ελένη Καλαμπάκα.

Μέσα από αυτές τις μαρτυρίες αναδεικνύεται η αγωνία των κατοίκων, η αναστάτωση που προκάλεσαν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και η προσπάθεια των οικογενειών να αντιμετωπίσουν τις νέες συνθήκες.

Η περιοχή των Φιλιατών είχε ιδιαίτερη σημασία για τα Ιταλικά στρατιωτικά σχέδια, καθώς αποτελούσε έναν από τους άξονες προέλασης προς το εσωτερικό της Ηπείρου.

Η Θεσπρωτία στο επίκεντρο της εισβολής

Το Ιταλικό σχέδιο προέβλεπε επιχειρήσεις σε τρεις βασικές κατευθύνσεις της Ηπείρου. Στον τομέα του Καλαμά θα ενεργούσε η 51η Μεραρχία «Σιένα», με κατεύθυνση από το Δέλβινο προς τους Φιλιάτες και στη συνέχεια προς τα Ιωάννινα.

Στον παραλιακό τομέα της Θεσπρωτίας, Ιταλικές δυνάμεις είχαν αποστολή να προελάσουν μέσω Ηγουμενίτσας προς την Πρέβεζα.

Απέναντί τους βρίσκονταν οι Ελληνικές δυνάμεις της VIII Μεραρχίας, υπό τον υποστράτηγο Χαράλαμπο Κατσιμήτρο.

Η αντίσταση των Ελληνικών τμημάτων και η οργάνωση της αμυντικής γραμμής Ελαίας–Καλαμά αποδείχθηκαν καθοριστικές για την εξέλιξη των επιχειρήσεων.

Η μνήμη της πρώτης ημέρας

Η 28η Οκτωβρίου δεν αποτελεί για τη Θεσπρωτία μόνο μια εθνική επέτειο. Είναι μέρος της τοπικής ιστορίας, συνδεδεμένο με συγκεκριμένους τόπους, οικογένειες και ανθρώπινες μαρτυρίες.

Οι Φιλιάτες, τα χωριά της μεθορίου και η ευρύτερη περιοχή της Θεσπρωτίας γνώρισαν από τις πρώτες ώρες τις συνέπειες της εισβολής.

Ογδόντα έξι χρόνια αργότερα, η ανάδειξη αυτής της ιστορίας διατηρεί ζωντανή τη μνήμη μιας γενιάς που βρέθηκε αντιμέτωπη με τον πόλεμο στον ίδιο της τον τόπο.

Πηγές – Βιβλιογραφία
  • Άγγελος Τερζάκης, Η Ελληνική Εποποιία 1940–1941.
  • Παναγιώτης Μήτσης, Θυμάμαι, προσωπικές μαρτυρίες για τα γεγονότα στη Θεσπρωτία.
  • Δημοτικό Σχολείο Γραικοχωρίου, ιστορική εργασία μαθητών Δ΄ τάξης για τις πρώτες ημέρες του πολέμου στη Θεσπρωτία, με υπεύθυνη εκπαιδευτικό την Ελένη Καλαμπάκα, 2019.
  • Γενικό Επιτελείο Στρατού, Μάχη Πίνδου – Ελαίας – Καλαμά (28 Οκτωβρίου – 13 Νοεμβρίου 1940).
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗFacebookXWhatsAppViber

Πώς σου φάνηκε το άρθρο;

Μοιραστείτε την άποψη σας

Το email σας δεν δημοσιεύεται. Όλα τα σχόλια ελέγχονται πριν από τη δημοσίευση τους.

Τα άρθρα μου

Αποθηκευμένα σε αυτόν τον browser, χωρίς εγγραφή.

Πρόοδος ανάγνωσης0%